Kaboem, doen en doorverbinden …

Kaboem takka takka tssss…..

…We zetten de klankkast open en verzinnen ter plekke een onderwerp waar we geluiden piano-spelenbij maken door toetsen aan te slaan, met onze handen langs de snaren te gaan en te trommelen op de bovenkant van de piano. Ook onze stem gebruiken we op een instrumentale, expressieve manier. In het spel ontstaat het verhaal inclusief alle stemmetjes die bij de verschillende personen, beesten, gebeurtenissen en emoties horen. Het geeft ons heel veel plezier en zorgt er bovendien voor dat de piano als totaal instrument wordt gebruikt waarbij alle mogelijkheden worden uitgeprobeerd…’

Uit: ‘Voorbij de kaders’ – hoofdstuk 8, geluid en muziek als toegangspoorten tot leren.

Klank – fantasie – woorden -> improviseren met je klas

Bovenstaand verklanken en spelen met woorden is gebaseerd op een activiteit die ik als choreograaf / theatermaker met groepen kinderen deed. Kinderen vinden het fantastisch op deze wijze tot een eigen verhaal te komen. Het is een creatieve vakoverstijgende benadering die een authentieke klank- en taalbeleving teweeg brengt. De voortdurende interactie tussen tekst en klank staat centraal.

Net zoals in elk verhaal geldt ook hier: Wie, Wat, Waar, Wanneer. Maar nu neem je niet de woorden als uitgangspunt, maar de geluiden. Je bent improviserend aan het communiceren met geluiden die kinderen betekenis geven en van waaruit zich een verhaal ontspint.

Stel je voor je zit met je klas in een kring en je hebt een aantal instrumenten en voorwerpen waarmee je geluiden kunt maken. Je vertelt de kinderen dat jullie een verhaal gaan maken met klanken en woorden.

Afhankelijk van hoe je leerlingen gewend zijn dit te doen zou je, om in de stemming te komen, een rondje ‘klinkt als’ zonder voorwerpen of instrumenten kunnen spelen. Daarbij begin je met bekende woorden waar kinderen geluiden bij maken met hun stem, handen, voeten, of andere bodysounds. Vanuit voor de hand liggende geluiden maak je een overgang naar vrije fantasie. Dit kan overigens heel goed gecombineerd worden met bewegen. Ben je leerkracht en wil je hierbij met voorbeelden op weg geholpen worden? Laat het weten en mail naar toekomst@ab3.nu dan stuur ik je (gratis) een voorbeeldles.

Improviserend een verhaal maken; een voorbeeld nader bekeken vanaf groep 3

Je begint met geluiden op de piano, of iets anders waarmee je geluid maakt, gevolgd door de vraag ‘er was eens’ en je kijkt de kring rond. Het gegeven antwoord lokt *bij jou weer een reactie in klank uit. Daarna volgt de vraag naar wat, de actie die plaats vindt of waar het zich afspeelt, afhankelijk van de antwoorden speel je daar met klanken en aanvullende tekst op in.

Bonkende geluiden verbind je bijvoorbeeld aan een grote stampende leeuw, of een hijgende hinkende hond… op weg naar….? Hoge lieflijke klanken aan een verdwaalde elf of vliegende zipzapper… hoe ziet die er uit?! Belangrijk is dat je een sfeer schept waarin kinderen zich vrij voelen om in te stappen met hun eigen fantasie.

Een leeuw is nooit zomaar een leeuw, maar een leeuw met iets extra’s, een hele grote sterke (zielige, eenzame, of manke ) LEEEEEUWWW! Gebruik je stem, in de expressie van de stem wordt benadrukt wat er met de leeuw aan de hand is. En nodig in je eigen handelen de kinderen uit hetzelfde te doen.

Geef de personen of typetjes iets speciaals … een monster met VIJF-EN-DERTIG poten en wel VEERTIEN…. ????…. OGEN!! bijvoorbeeld. Laat spannende stiltes vallen waardoor kinderen uitgelokt worden te komen met antwoorden en acties.

Zorg dat er vaart in de opbouw zit en blijf alert op wat je terug krijgt aan reactie. Dan kun je in de gaten houden welke kinderen aan bod komen en tegelijkertijd regisseren dat niet iedereen tegelijk roept. Zo maak je samen met kinderen een verhaal waarbij jij als leerkracht het verhaal leidt naar een geheel met een kop en een staart en een spannend / gek / vrolijk middenstuk.

* later, als je goed op elkaar ingespeeld bent, kun je werken met een klankgroep en een vertellersgroep

Durven – doen – doorgeven!

Deze activiteit duurt tussen de 7 en 10 minuten. Begin klein, zie het in eerste instantie als een spel: taal-klank-fantasie gaan samen op. Wanneer je klas en jijzelf geoefend zijn kun je de lengte en het verhaal uiteraard gaan uitbouwen, tekeningen en bewegingen erbij maken en uiteindelijk toewerken naar een voorstelling. Of laat kinderen zelf of in groepjes met klanken korte verhalen maken die zij presenteren aan de klas.. en waar andere kinderen of klassen weer tekeningen of bewegingen bij maken. Zo wordt het een doorgeef verhaal. Leuk om met de hele school te doen!

Belang van terugkijken, proces, doel en opbrengst

Om bewust te worden hoe je denkt en handelt en inzicht te krijgen in wat er nu eigenlijk tijdens het proces gebeurde is het zaak om na elke activiteit terug te kijken. Dit is een aspect waar ik in elke training veel aandacht aan besteed. Telkens blijkt dat het voor veel mensen onwennig is om echt stil te staan bij hun eigen rol en gedrag en na te gaan wat de activiteit op verschillende lagen teweeg bracht. In de begeleidingstrajecten op scholen maak ik samen met leerkrachten checklijsten zodat het bewandelen en evalueren van een stapsgewijs (creatie)proces inzichtelijker en beter hanteerbaar wordt. Naast oog voor het proces krijg je ook beter in beeld of de opbrengst voldoet aan je doelstellingen.

Andere aanvliegroute leerlijn taalvaardigheid

In bovengenoemde activiteit gaat het om fantasieontwikkeling gekoppeld aan taal in de zin van verhalen maken. Je bent improviserend verhalend aan het ontwerpen vanuit verschillende aanvliegroutes: klank, expressie, beeld, beweging, ritme. En misschien zelfs rijm. Je geeft op een andere manier invulling aan de leerlijn mondelinge taalvaardigheid. Op deze wijze zijn kinderen op diverse manieren bezig informatie te verwerken en aan elkaar te koppelen. Uiteraard kun je vanuit deze mondelinge activiteiten overgaan tot schrijven en vebinding maken met allerlei verdiepende taalactiviteiten.

Professionele vakkennis

In het ontwerpen van een dergelijke werkvorm ben je bezig eigen professionele vakkennis op een andere manier in te zetten. Tijdens het uitvoeren oefen je vaardigheden als lef, spontaniteit, loslaten en risico’s durven nemen. Al doende ontwikkel je improvisatievermogen.

Onderzoeken raakvlakken en verbinden met een thema

blazenEen andere insteek is om een dergelijke veelzijdige activiteit te starten vanuit een specifiek leeronderwerp. Van daaruit kun je op meervoudige manieren de leerstof uitdiepen en verbanden leggen met andere leergebieden.Zoals bijvoorbeeld links op de foto bij de startactiviteit van het thema ‘LUCHT’ associaties ontstonden van waaruit deelonderwerpen verder uitgediept werden -> wind, luchtdruk, zuurstof, zwaartekracht, beweging, ruimte, storm, ‘storm in je hoofd’…. Van waaruit deelonderwerpen met sleutelvragen in verschillende vakken verder uitgediept werden. Belangrijk is om van te voren eerst zelf als leerkracht(en) te onderzoeken welke raakvlakken een activiteit in zich draagt en in hoeverre je de activiteit kunt plaatsen in een betekenisvolle context voor je leerlingen. De essentie is dat leerlingen nieuwsgierig worden, op een andere manier waarnemen, komen op associaties, dingen gaan uitproberen, vragen ontdekken en actief op zoek gaan naar informatie.

Dit soort benaderingen zelf toepassen in je eigen lessen kun je leren. Je wordt er steeds beter in door het daadwerkelijk te gaan doen! Begin met kleine stapjes zodat je succeservaringen opbouwt en steeds meer durft. Door het vast op je programma te nemen groei je samen met je klas in deze creërende manier van leren.

Vind je het boeiend om op deze wijze aan het werk te gaan en wil je er meer over weten? Bijvoorbeeld hoe je doelen en activiteiten op elkaar afstemt zodat je breed en diep kunt gaan in een opbouwende (leerl)lijn? Naast studiedagen en begeleidingstrajecten op maat geven we open trainingen:

Welkom!

Alexandra van der Hilst

Bron

Voorbij de Kaders, Van der Hilst, uitgeverij AB3, Hilversum

Gerelateerde artikelen

Wonder in ons brein

State of mind

Wil je het doekatern ‘muzikale creativiteit’ gratis ontvangen, mail dan naar toekomst@ab3.nu en je krijgt het per mail toegestuurd.

Nieuwsbrief

Wilt u op de hoogte gehouden worden Schrijf u dan in voor de nieuwsbrief. >>
www.deweijerdesign.nl