Kunst, cultuur en de brede school

Onlangs stelde Cultuur Netwerk Nederland in het kader van de ICC nieuwsbrief aan Alexandra van der Hilst de vraag: Wat is de rol van kunst en cultuur in de brede school?

Verschillende profielen

De brede school kent verschillende profielen:

  • Brede scholen in achterstandsbuurten, waarbij specifieke aandacht geschonken wordt aan ondersteuning bij onderwijsproblemen. Bijvoorbeeld op het gebied van taal, rekenen en sociale vaardigheden.
  • Brede scholen in nieuwbouwwijken, waar dagarrangementen worden verzorgd met een voor, tussen en naschoolse opvang. Ontstaan vanuit de wens of noodzaak van werkende ouders die voor hun kinderen een zinnig activiteitenprogramma na school zoeken.
  • Brede scholen als community-centrum, waar in projecten een samenwerking ontstaat tussen school (kinderen, leerkrachten) en bijvoorbeeld de bibliotheek, het kunstencentrum, ouders en vrijwilligers. Doel is de sociale cohesie in de buurt te versterken.

De invulling van de rol van kunst is afhankelijk van het type brede school en natuurlijk bestaan er ook mengvormen van verschillende profielen.

Voeding en zeggingskracht

Kunst heeft een voedende waarde, alleen daarom al is het belangrijk dat kinderen kennismaken met de schoonheid en zeggingskracht van kunst. Door bijvoorbeeld samen naar iets te kijken en erover te praten leer je dat verschillende meningen naast elkaar kunnen bestaan. Dat belang van kunst, die intrinsieke waarde, daar zijn mensen die ICC-cursussen geven het wel over eens. Voor de brede school zijn er ook andere argumenten om met kunst te werken, omdat kunstvormen een middel zijn waarmee of waarlangs kinderen kunnen leren. Daarover is steeds meer informatie bekend. In mijn werk leg ik verbindingen tussen theorie, praktijk in de klas en naschoolse activiteiten en projecten.

Prikkels

We leren via onze zintuigen, die geven prikkels door aan onze hersenen. Daar worden ze gecodeerd en verwerkt tot informatie, die we later weer uit onze bovenkamer op kunnen halen. De verschillende kunstzinnige werkvormen helpen dit proces op een natuurlijke manier. Over de relatie tussen onder meer kunstzinnige werkvormen en intelligenties werd dertig jaar geleden al door psycholoog Howard Gardner gepubliceerd. Hij vestigde de aandacht op het individuele intelligentieprofiel van ieder kind.

Neuroloog Antonio Damasio schreef over de rol van emoties en gevoelens bij het leren. Hij benadrukt dat hoe we ons voelen van invloed is op hoe we leren. Allerlei kunstzinnige werkvormen kunnen eraan bijdragen dat kinderen zich prettig voelen, en wanneer je je goed voelt (door de aanmaak van endorfine bijvoorbeeld) heeft dat een positief effect op het leren. Kennis van werkvormen en hun effecten is daarom belangrijk voor alle betrokkenen bij de brede school.

Hersenhelften

Kunst kan ook bij de ontwikkeling van ons brein en het denken een rol spelen. Er is een verschil tussen het denken in de linker- en de rechterhersenhelft. De linker is beter in logisch denken, redeneren en analyseren; de rechter hersenhelft kan goed denken in beelden, werkt met intuïtie en esthetiek en heeft oog voor het geheel. Wanneer beide gecombineerd worden, leren kinderen beter en met meer plezier. Via kunstzinnige activiteiten combineer je beide hersenhelften en dat biedt een creatieve en krachtige manier om anders naar informatie te kijken, te leren structureren en ideeën op veelzijdige manieren uit te werken.

Variatie

Neurotransmitters zorgen voor overdracht van informatie in ons zenuwstelsel. Daarmee spelen ze een belangrijke rol bij het leren en bij de beïnvloeding van gevoelens en stemming. Hersenen raken uitgeput als er te lang op eenzelfde manier wordt gewerkt. Afwisseling van activiteiten is daarom belangrijk, zo creëren we effectieve spanningsbogen. Er zijn verschillende neurotransmitters die ieder op hun eigen wijze geactiveerd kunnen worden. Activeren kan door kinderen nieuwsgierig te maken, op te peppen (energizers), zelf verantwoordelijkheid te geven of positieve feedback te geven. Ook rust, stilte, muziek en dans kunnen een specifiek effect teweeg brengen. Veel werkvormen daarvoor staan in het boek ‘Voorbij de kaders’.

Het intrinsieke creërende proces

Om kunsteducatie een wezenlijke plek te geven in de brede school, moet je op een andere manier leren kijken naar de binnen- en buitenschoolse rol van kunst.

Leerkrachten zouden kunstzinnige werkvormen kunnen gebruiken in het aanbieden of verwerken van de lesstof.

Kunstenaars kunnen kinderen meenemen in de specifieke wereld van hun vak. Hen meenemen in het creatieproces betekent automatisch dat er vragen aan de orde komen als ‘Waarom maak je iets, wat zijn je drijfveren, hoe kun je bewust naar iets kijken en je idee vertalen in hetgeen je gaat creëren?’ Hier bewust mee bezig zijn maakt dat kinderen gaan onderzoeken en op nieuwe gedachtes en ideeën komen. Dat intrinsieke creërende proces kan erg gelukkig maken!

museum

Nieuwsbrief

Wilt u op de hoogte gehouden worden Schrijf u dan in voor de nieuwsbrief. >>
www.deweijerdesign.nl