Specifieke kennis en veelzijdige ontwikkeling

Het credo van deze tijd is een brede algemene belangstelling in combinatie met specifieke kennis, ervaring en vaardigheden.

Een brede ontwikkeling nastreven vraagt om (vak)overstijgend denken, brede verbanden zien, inleven in verschillende standpunten, rollen en taken. Oftewel: veelzijdigheid en veelzijdige betrokkenheid. Sommige mensen zijn bang dat daarmee de specifieke kwaliteiten van hun eigen vak en beroepsveld op de tocht komen, of zelfs verloren gaan. Brede ontwikkeling hoeft niet ten koste te gaan van specifieke vakkennis.Specifieke kennis en vaardigheden zijn fundamentele bouwstenen in het ontwikkelen van brede kennis en inzichten. Voorwaarden om te komen tot brede ontwikkeling zijn de wil om los te komen van de neiging tot ingraven in de eigen ‘belangrijke’ positie en vaststaande structuren. Nieuwsgierig zijn naar de wereld om je heen en waardering hebben voor veelzijdigheid.

Hoe maken we die vertaling naar onderwijs?

Kinderen en jongeren hebben het nodig om grip en begrip te krijgen over hoe dingen ontstaan. Het voeren van constructieve gesprekken tussen leerkrachten en leerlingen is daarin onmisbaar. Zinnige gesprekken bieden mogelijkheden om kinderen iets te laten leren. kubus4Het voeren van een gesprek waarin het kind actief deelneemt en ruimte krijgt om na te denken is niet alleen goed voor de taalontwikkeling, het biedt eveneens ruimte hen te laten ontdekken hoe gebeurtenissen, vorm, functie en omgeving met elkaar samenhangen. Inspelen op wat er zich voordoet in de klas, leerstof verweven in het gesprek en kinderen uitlokken om zelf te komen met vragen, voorstellen en ideeën zal leiden tot actieve deelname en meer inzicht. Kinderen leren doordenken en ervaren (eerst onbewust, later bewust) hoe zij een gesprek kunnen beïnvloeden en hoe zij kunnen komen tot een oplossing. Leerkrachten krijgen meer zicht op hoe kinderen denken en tot antwoorden komen. In deze nieuwsbrief een verslag van een hartverwarmend gesprek met Christel van Amstel, bezield leerkracht in groep vier. Een voorbeeld over hoe specifieke kennis ingezet wordt om een brede ontwikkeling op gang te brengen.

Van hiërarchie en directief naar veelzijdige verbindingen en betrokkenheid

Een andere trend die we zien in organisaties is dat werken in hiërarchische structuren steeds meer opschuift naar belang hechten aan contact maken en verbinden. Van directief naar dienstbaar leiderschap. poppetjes nb jan 13Nadruk komt dan te liggen op de vragen ‘Wie ben jij, wat heb jij nodig om te kunnen excelleren en hoe kan ik daarbij van dienst zijn?’ Ook hier gaat het niet alleen om verandering, maar ook verbreding van een rol. In onderwijs uit die verschuiving van de veranderende rol van leerkracht voor de klas naar in de klas: de leerkracht als expert, coach en zelf lerende. Er komen meer lagen bij, je moet meer weten over hoe je binnen komt bij de leerling en de aandacht vasthoudt. Het vraagt ook om een andere verdeling tussen praten en doen, theoretische onderbouwing en zelf laten ervaren. Daar handen en voeten aan geven tijdens lesgeven aan kinderen en jongeren blijft een pittige klus. Het betekent dat je als leerkracht een betrokken sfeer moet weten te creëren waarin je vanzelfsprekend schakelt tussen actie en kalmte om met je klas in de juiste ‘learning state of mind’ te komen. Lees hierover meer in het artikel Studiemiddag learning States of Mind’.

Alexandra van der Hilst

www.deweijerdesign.nl